Người được thi hành án có quyền cung cấp thông tin về tài sản, thu nhập của người phải thi hành án và đề nghị chấp hành viên xác minh theo thông tin đó. Đây là cách hiệu quả nhất để rút ngắn giai đoạn xác minh, vì bạn thường biết về đối phương nhiều hơn bất kỳ ai: họ làm nghề gì, đi xe gì, buôn bán ở đâu, từng chuyển tiền cho bạn từ tài khoản nào.
Nhưng quyền này có ranh giới. Bạn được dùng thông tin mình có một cách hợp pháp và thông tin công khai; bạn không được theo dõi trái phép, mua bán dữ liệu cá nhân hay giả danh để moi thông tin. Bài viết đi qua các nguồn thông tin bạn được dùng, cách soạn một tờ thông tin mà chấp hành viên xác minh được ngay, cách nộp và theo dõi, và những việc tuyệt đối không nên làm dù đang rất sốt ruột.
Luật cho bên thắng kiện làm gì trong việc tìm tài sản
Luật Thi hành án dân sự trao trách nhiệm xác minh cho chấp hành viên, đồng thời cho người được thi hành quyền cung cấp thông tin và đề nghị xác minh. Khi bạn cung cấp thông tin cụ thể, chấp hành viên phải tiến hành xác minh theo thông tin đó và cho bạn biết kết quả. Nếu thông tin bạn đưa ra sai sự thật, bạn có thể phải chịu chi phí của việc xác minh đó, nên hãy chỉ đưa những gì có căn cứ.
Bạn cũng có thể nhờ thừa phát lại xác minh điều kiện thi hành án theo hợp đồng dịch vụ. Thừa phát lại làm trong phạm vi pháp luật cho phép và kết quả được nộp cho cơ quan thi hành án để xem xét. Đây là lựa chọn khi bạn muốn có người làm nghề đi tìm thay mình, nhưng nó không thay thế được quyền yêu cầu thông tin của chấp hành viên đối với ngân hàng hay cơ quan đăng ký.
Điều quan trọng nhất cần nắm: vai trò của bạn là cung cấp manh mối, không phải tự áp dụng biện pháp. Bạn không được tự giữ xe, tự khoá cửa hàng, tự thu tiền từ người đang nợ con nợ. Mọi biện pháp cưỡng chế chỉ có hiệu lực khi do chấp hành viên quyết định đúng thủ tục.
Những nguồn thông tin hợp pháp bạn thường có sẵn
Hồ sơ vụ án. Hợp đồng, giấy vay nợ, biên bản giao hàng, sao kê mà hai bên đã nộp làm chứng cứ trong vụ kiện thường chứa số tài khoản, địa chỉ kinh doanh, tài sản bảo đảm. Đọc lại hồ sơ vụ án là việc nên làm đầu tiên.
Giao dịch trực tiếp giữa hai bên. Tài khoản đối phương từng chuyển tiền cho bạn, địa chỉ giao hàng, địa điểm từng gặp bàn việc. Đây là thông tin bạn có được một cách chính đáng trong quan hệ làm ăn.
Thông tin công khai. Thông tin đăng ký doanh nghiệp công bố trên hệ thống đăng ký doanh nghiệp quốc gia, cửa hàng có mặt tiền mở bán, trang bán hàng công khai, tin đăng cho thuê nhà, thông báo đấu thầu. Thông tin người đó tự công khai thì bạn được ghi nhận lại.
Quan sát ở nơi công cộng. Việc bạn nhìn thấy một chiếc xe thường đỗ trước một cửa hàng, hay một quán vẫn mở cửa hằng ngày, là quan sát bình thường. Ghi lại ngày, giờ, địa điểm để chấp hành viên kiểm chứng.
Người biết việc. Đối tác cũ, người từng thuê nhà của đối phương, người cùng tổ dân phố có thể cho biết thông tin. Bạn chỉ ghi nhận điều họ tự nguyện nói, không gây áp lực, và nên hỏi trước họ có đồng ý được nêu tên không.
Nên ưu tiên tìm loại tài sản nào trước
Tiền trong tài khoản. Đây là loại tài sản xử lý nhanh nhất: phong toả rồi khấu trừ, không phải định giá, không phải đấu giá. Nhưng cũng là loại biến mất nhanh nhất. Nếu bạn biết số tài khoản đối phương đang dùng, hãy đưa thông tin này lên đầu tờ đề nghị.
Thu nhập đều đặn. Lương, lương hưu, tiền cho thuê hằng tháng không lớn trong một lần nhưng ổn định. Với khoản nợ vừa phải, trừ dần từ thu nhập đôi khi về đích sớm hơn chờ bán một căn nhà đang vướng tranh chấp.
Phương tiện và hàng hoá. Xe, máy móc, hàng tồn trong cửa hàng có thể kê biên và bán, nhưng giá trị thu về thường thấp hơn kỳ vọng và tài sản dễ bị di chuyển. Thông tin về nơi để tài sản phải thật cụ thể.
Nhà đất. Giá trị lớn, khó tẩu tán ngay trong ngày, nhưng thủ tục dài: kê biên, định giá, đấu giá, có khi phải xử lý quyền của ngân hàng nhận thế chấp hay của người cùng sở hữu. Nên cung cấp sớm để chấp hành viên kịp áp dụng biện pháp ngăn chuyển dịch.
Lập tờ thông tin tài sản để chấp hành viên xác minh được ngay
Một tờ thông tin tốt có ba yếu tố: tài sản gì, ở đâu hoặc nhận diện thế nào, và vì sao bạn biết. Bảng dưới gợi ý nội dung cho từng loại tài sản.
| Loại tài sản | Nên ghi những gì | Căn cứ nên kèm theo |
|---|---|---|
| Nhà đất | Địa chỉ, vị trí thửa nếu biết, người đang ở, có cho thuê không | Bản sao giấy tờ trong hồ sơ vụ án, ảnh hiện trạng chụp từ đường công cộng |
| Xe ô tô, xe máy | Loại xe, màu, biển số, nơi thường để xe | Ảnh chụp ở nơi công cộng, giấy tờ từng giao dịch có ghi biển số |
| Tài khoản ngân hàng | Tên ngân hàng, số tài khoản, thời điểm giao dịch gần nhất | Sao kê, biên lai chuyển khoản giữa hai bên |
| Nơi làm việc, thu nhập | Tên đơn vị, địa chỉ, vị trí công việc | Thông tin công khai, giấy tờ có chữ ký của người đó với tư cách nhân viên |
| Cửa hàng, hộ kinh doanh | Địa chỉ, mặt hàng, giờ mở cửa, tên trên giấy đăng ký nếu biết | Ảnh mặt tiền, hoá đơn mua hàng tại đó |
| Khoản người khác nợ con nợ | Ai đang nợ, khoản gì, khoảng bao nhiêu | Hợp đồng, xác nhận của người biết việc |
Đừng ghi những suy đoán kiểu "chắc có nhiều tiền gửi tiết kiệm". Chấp hành viên cần đầu mối cụ thể để gửi văn bản hỏi hay đến tận nơi; thông tin chung chung thường chỉ nằm im trong hồ sơ.
Các bước nộp thông tin và theo dõi
Cách nộp cũng quyết định thông tin có được dùng hay không. Bạn nên làm theo trình tự sau để mọi thứ có dấu vết.
- Soạn văn bản đề nghị xác minh, ghi rõ số quyết định thi hành án, tên chấp hành viên, tên người phải thi hành và nội dung thông tin theo từng loại tài sản.
- Đính kèm bản sao các căn cứ, không nộp bản gốc trừ khi được yêu cầu, và đánh số trang để dễ đối chiếu.
- Nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận của cơ quan thi hành án dân sự đang giữ hồ sơ hoặc gửi bảo đảm, giữ bản có xác nhận đã nhận.
- Hỏi chấp hành viên thời gian dự kiến xác minh; đề nghị được báo nếu cần bạn đi cùng để chỉ địa điểm.
- Sau khi xác minh, đề nghị được biết kết quả. Nếu thông tin bị bỏ qua mà không có lý do, gửi văn bản nhắc lại; tiếp tục không có phản hồi thì cân nhắc khiếu nại.
Với tài sản dễ dịch chuyển như tiền trong tài khoản hay xe, bạn nên ghi rõ trong văn bản đề nghị chấp hành viên xem xét áp dụng biện pháp bảo đảm ngay khi xác minh có kết quả. Chậm vài ngày, tài khoản có thể đã được rút sạch.
Những việc không được làm khi đi tìm tài sản
Sốt ruột là chuyện dễ hiểu, nhưng một số cách tìm tài sản có thể khiến chính bạn bị xử lý hành chính, thậm chí hình sự, và làm hỏng vị thế của bạn trong hồ sơ. Tránh tuyệt đối:
- Mua dữ liệu cá nhân, sao kê, lịch sử giao dịch của người khác từ nguồn trôi nổi trên mạng.
- Giả danh cán bộ, nhân viên ngân hàng, nhân viên giao hàng để hỏi thông tin hoặc vào nhà người khác.
- Lắp thiết bị định vị lên xe, cài phần mềm theo dõi điện thoại, truy cập trái phép tài khoản mạng xã hội hay email.
- Đột nhập, trèo rào chụp ảnh trong khuôn viên nhà riêng, quay lén trong không gian riêng tư.
- Gây áp lực lên người thân của con nợ bằng cách đến nhà la lối, nhắn tin đe doạ, đăng ảnh bêu riếu lên mạng.
- Tự ý giữ xe, khoá cửa hàng, chặn hàng hoá với lý do "để trừ nợ".
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định về quyền riêng tư được áp dụng ngày càng chặt. Một tờ thông tin có được bằng cách vi phạm không chỉ vô dụng mà còn có thể biến bạn từ người đòi quyền lợi thành người bị tố cáo.
Khi thông tin của bạn không được dùng hoặc sai
Có những lúc bạn nộp thông tin mà kết quả xác minh lại cho thấy tài sản không thuộc người phải thi hành: xe đã bán cho người khác nhưng chưa sang tên, cửa hàng là của người thân, tài khoản đã đóng. Đừng nản. Mỗi lần xác minh loại trừ được một khả năng cũng là thông tin có giá trị, giúp bạn biết nên tìm tiếp theo hướng nào.
Nếu bạn tin chấp hành viên chưa xác minh đúng cách — chẳng hạn chỉ hỏi người nhà rồi ghi "không có tài sản" mà không gửi văn bản hỏi cơ quan đăng ký — bạn có quyền đề nghị xác minh lại và nêu cụ thể chỗ còn thiếu. Khiếu nại là bước tiếp theo khi đề nghị không được giải quyết.
Ngược lại, nếu thông tin bạn đưa ra là do đoán mò và gây tốn kém vô ích, bạn có thể phải chịu chi phí xác minh. Vì vậy, nguyên tắc nên giữ của bên thắng kiện là ít nhưng chắc: một đầu mối có căn cứ đáng giá hơn mười dòng phỏng đoán. Nếu bạn là người phải thi hành và cho rằng thông tin về mình bị đưa sai, bạn cũng có quyền trình bày và đưa chứng cứ để chấp hành viên ghi nhận.
Câu hỏi thường gặp
Người được thi hành án có bắt buộc cung cấp thông tin tài sản không?
Không bắt buộc, vì xác minh là trách nhiệm của chấp hành viên. Nhưng việc bạn chủ động cung cấp thông tin cụ thể thường giúp hồ sơ đi nhanh hơn, nhất là khi người phải thi hành có tài sản không đứng tên rõ ràng hoặc vừa đổi chỗ ở.
Ảnh chụp chiếc xe của con nợ ngoài đường có dùng được không?
Ảnh chụp ở nơi công cộng, ghi rõ thời gian, địa điểm có thể dùng làm manh mối cho chấp hành viên xác minh. Bạn không nên vào khuôn viên nhà riêng để chụp hay theo dõi người đó liên tục, vì có thể xâm phạm quyền riêng tư.
Có thể tự đến ngân hàng hỏi số dư tài khoản của con nợ không?
Không. Ngân hàng chỉ cung cấp thông tin tài khoản của khách hàng cho chủ tài khoản hoặc cơ quan có thẩm quyền theo luật. Bạn chỉ cần báo cho chấp hành viên tên ngân hàng và số tài khoản bạn biết, chấp hành viên sẽ gửi văn bản yêu cầu.
Đưa thông tin sai có bị phạt không?
Nếu bạn cố ý cung cấp thông tin sai sự thật, bạn có thể phải chịu chi phí của lần xác minh đó và tuỳ mức độ có thể bị xử lý. Vì vậy chỉ nên đưa thông tin có căn cứ, ghi rõ nguồn và mức độ chắc chắn.
Thuê thừa phát lại xác minh thì có cần báo chấp hành viên không?
Kết quả xác minh của thừa phát lại cần được nộp cho cơ quan thi hành án đang giữ hồ sơ để làm căn cứ. Bạn nên báo trước cho chấp hành viên để tránh trùng việc và để biết những nội dung nào chấp hành viên đang cần bổ sung.
Có được nhờ người quen làm ở ngân hàng tra giúp không?
Không nên. Nhân viên tra cứu và tiết lộ thông tin khách hàng trái quy định là vi phạm, người nhờ cũng có thể liên đới trách nhiệm. Thông tin có được theo cách đó không nên đưa vào hồ sơ thi hành án.